Sách Giấy vs. Sách Điện Tử: Góc Nhìn Từ Góc Độ Sức Khỏe Thị Giác | doctruyenngontinh.org

Cuộc chiến bất tận giữa e-book và sách giấy

Với những người yêu thích đọc sách, cuộc tranh luận giữa e-book (sách điện tử) và sách giấy dường như không bao giờ có hồi kết. Vậy, trải nghiệm đọc sách trên giấy và trên thiết bị điện tử có gì khác biệt?

Sách giấy mang đến những giá trị gì?

Cảm giác sở hữu độc đáo

Sách điện tử thay đổi cách chúng ta sở hữu và mua sách. Việc mua sách trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn có thể sở hữu một cuốn sách từ bất cứ đâu trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều người xem sách điện tử chỉ như một tệp dữ liệu trên máy tính. Nó thiếu đi cảm giác được chạm vào trang sách, âm thanh xào xạc khi lật trang, và mùi hương đặc trưng của giấy mới – những yếu tố quan trọng tạo nên cảm giác sở hữu một món đồ.

Cảm giác gắn bó với sách được hình thành từ việc lật từng trang giấy. Trong văn hóa xưa, sách thường được coi là biểu tượng của kiến thức và trí tuệ, và thường được trưng bày trong những thư viện lớn của các gia đình có địa vị.

Với sách điện tử, tính sưu tầm và trưng bày này gần như biến mất. Nếu bạn là người thích ngắm nhìn bộ sưu tập sách của mình, sách điện tử có lẽ không phải là lựa chọn phù hợp.

Tận hưởng niềm vui ghi chú

Trong cuốn "How to read a book", tác giả nhấn mạnh rằng việc mua một cuốn sách chỉ là bước khởi đầu để tiếp nhận tri thức. Cách tốt nhất để biến cuốn sách thành một phần của bạn là ghi chú lên nó.

“Marginalia” là khái niệm chỉ việc viết, vẽ ở lề sách. Đó có thể là những dòng suy nghĩ thoáng qua, lời nhận xét, hoặc những ghi chú mang tính học thuật. Việc ghi chú trong khi đọc kích thích tư duy chủ động, giúp bạn đọc sâu hơn thay vì chỉ lướt qua.

Bằng cách này, bạn đang tạo ra một cuộc đối thoại hai chiều với cuốn sách và tác giả, giúp bạn hiểu rõ nội dung hơn.

Khả năng ghi nhớ vượt trội

Đọc sách giấy giúp chúng ta ghi nhớ nội dung, trình tự và vị trí của thông tin trong sách dễ dàng hơn. Ngược lại, sách điện tử khiến chúng ta mất đi cảm giác về trang giấy, làm cho việc ghi nhớ trở nên khó khăn hơn.

Động tác lật trang sách tạo ra cảm giác liên tục về không gian và thời gian của việc đọc, không bị gián đoạn như khi “lướt” trên màn hình. Điều này giúp chúng ta nhận thức được vị trí của mình trong cuốn sách, từ đó tăng cường khả năng ghi nhớ.

download sách pdf

---

Đọc trên màn hình – Tiện thôi chưa đủ!

Sự phát triển của công nghệ đã thay đổi cách chúng ta đọc sách, cụ thể là hình thành xu hướng đọc lướt (skimming reading). Não người tương tự như chất dẻo, có khả năng học hỏi và thay đổi linh hoạt dựa trên môi trường sống. Việc tiếp xúc với môi trường có nhiều sự xao nhãng như Internet khiến sự chú ý trở nên ngắn hơn. Vậy nên, chúng ta không còn đủ kiên nhẫn để đọc sâu những văn bản dài và phức tạp.

“Giả thuyết hời hợt” và tâm lý đọc hiện đại

Về khía cạnh tâm lý, nhiều nhà nghiên cứu đã tạo ra “giả thuyết hời hợt” (shallowing hypothesis) để nói về một mảng tối của việc đọc qua màn hình. Theo thuyết này, người đọc sẽ mang tư tưởng phù hợp với việc lướt mạng xã hội, đọc nhanh những văn bản đơn giản trên Internet.

Đọc lướt: Nhanh chóng nhưng có mất mát?

Khi đọc lướt, mắt sẽ quét nhanh qua văn bản, tìm những từ khóa và kết nối lại với nhau thay vì dành nhiều thời gian đọc kỹ. Cách đọc này được cho là cần thiết cho nhiều sinh viên khi muốn nhanh chóng nắm bắt nội dung của các tài liệu và văn bản học thuật.

Nguy cơ đánh mất kỹ năng đọc sâu

Tuy nhiên, giáo sư Maryanne Wolf, giám đốc của Trung tâm Nghiên cứu Ngôn ngữ và Đọc tại Đại học Tufts, lo lắng rằng chúng ta sẽ đánh mất kỹ năng đọc và phân tích (linear reading) nếu não cứ quen dần với việc đọc lướt trên màn hình. Bởi vì kỹ năng đọc và cảm thụ vốn là thứ không phải sinh ra đã có sẵn, mà cần một quá trình dài học hỏi và môi trường phù hợp để phát triển.

Thí nghiệm chứng minh sự khác biệt

Nhiều thí nghiệm cũng đã chỉ ra điều này. Khi được yêu cầu đọc văn bản trên bản in và trên màn hình, nhóm học sinh đọc trên giấy có khả năng hiểu sâu và mạch lạc hơn về cốt truyện cũng như nội dung của văn bản. Bên cạnh đó, họ cũng tập trung hơn khi đọc trên giấy.

Sự dung hòa của cả hai cách đọc

Chuyện đọc sâu là thứ cần thời gian để luyện tập, việc nhận biết được những hạn chế trong cách đọc trên màn hình có thể giúp chúng ta tìm cách khắc phục nó.

Thay vì đọc sách bằng mắt, lướt qua những con chữ như cách bạn đọc những bài đăng trên Facebook, việc tập luyện việc đọc và cảm thụ con chữ trên trang giấy bằng não sẽ giúp chúng ta không đánh mất kỹ năng này. Đây cũng là lý do mà nhiều người vẫn đọc xen kẽ giữa sách giấy và sách điện tử.

Chọn phương tiện đọc phù hợp

Đọc trên giấy và đọc trên màn hình, đâu là kiểu đọc dành cho bạn? Câu trả lời là, đọc trên cả hai phương tiện, sách giấy và điện tử. Ngoài ra, dựa trên cách mà não đọc, chúng ta cũng có thể chọn ra phương tiện phù hợp cho mình. Chúng ta có thể tận hưởng việc phơi nắng, đọc một tiểu thuyết giải trí nhẹ nhàng khi đi du lịch với Kindle, nhưng đồng thời vẫn có thể đọc sách giấy cho những văn bản chuyên sâu cần sự tập trung và thấu hiểu.

Giáo sư Wolf cũng nói rằng việc tạo ra một bộ não “bi-literate” có khả năng đọc và cảm thụ ở cả hai phương tiện là hoàn toàn cần thiết, đặc biệt là cho những đứa trẻ. Chúng ta đang sống ở thời đại mà 2 yếu tố “nhanh” và “tiện” thường được ưu tiên. Vậy nên, việc tìm ra giải pháp thích nghi là cần thiết thay vì hoàn toàn tẩy chay một trong hai phương pháp.

Chung quy lại, khó có thể chọn ra đâu là phương tiện tốt nhất cho việc đọc của bạn, chúng ta chỉ có thể chọn ra được đâu là thứ phù hợp với nhu cầu hơn. Hiểu được tầm quan trọng của việc cân bằng giữa hai cách đọc giúp chúng ta có một bộ não “linh hoạt” trong việc cảm thụ câu chữ. Vì suy cho cùng, sách là cầu nối cho sự ngẫm nghĩ và suy tư, sẽ là đáng tiếc nếu chúng ta đánh mất kỹ năng này bởi việc đọc trên màn hình.